De Locatie

Foto
Naam kerk
Sint Jan Evangelistkerk
Straat - nr
Kerkstraat 39
Postcode
5154 AR
Plaats
Elshout
Regio
's Hertogenbosch
Provincie
Noord Brabant
Website
Sint Jan Evangelistkerk
Longitude
5.1367077
Latitude
51.7010027

De Historie

Jaar eerste werken
1898
Historie
  • 1860 - Gebouwd door Johannes J. Vollebregt
  • 1898 - Verplaatst, aangepast en uitgebreid door firma Gradussen
  • 1951 - Gerenoveerd en uitgebreid door firma Verschueren
  • 2006 - Restauratie door firma Pels & van Leeuwen
Algemeen

Johannes J. Vollebregt bouwde in 1860 een nieuw tweeklaviers orgel met aangehangen pedaal en 14 stemmen. Het werd als balustradeorgel opgesteld in de kerk, een voorganger van het huidige gebouw, dat nog als schuurkerk was gebruikt. In 1880 is het mechanische sleepladen-orgel zonder wijzigingen in de nieuwe neogotische kerk geplaatst. Deze kerk is een ontwerp van H.J. van Tulder. De inwijding vond plaats op 24 april 1879.

De gebroeders Gradussen hebben in 1898 de dispositie gewijzigd en een Subbas 16′ op het pedaal geplaatst. Het gehele orgel werd door hen in de toren geplaatst. Er werd daarom ook een nieuwe klaviatuur gemaakt.

Onderhoud

In de daarop volgende jaren werd ook door firma Gradussen het onderhoud uitgevoerd aan dit orgel. Zo noteert Gradus (Gerardus) Driessen in het originele werkboekje op 15 oktober 1903: "het orgel gestemt volgens abonement" en dat hiervoor een bedrag werd gerekend van 10 gulden. Er werd apart nog een bedrag van 3 gulden en 50 cent genoteerd voor reis- en verblijfskosten. Onderhoud aan dit orgel verliep dus niet op afroep maar volgens een onderhoudsplan: het abonnement.

Restauraties

In 1951 is het orgel door firma Verschueren Orgelbouw gerestaureerd waarbij de dispositie grotendeels is gereconstrueerd. Ook hebben zij een nieuw pedaal met 30 tonen geplaatst. Adviseur bij het werk was pater C. Huijgens.

Het orgel werd op 15 april 1951 door Hub. Houët ingespeeld. In 1968 is het instrument nogmaals gereviseerd, eveneens door Verschueren Orgelbouw.

Pels & Van Leeuwen voerde in 2006 een restauratie uit, die noodzakelijk was geworden: het orgel was nauwelijks meer bespeelbaar. De gehele kas, de balustrade en ook de beide deuren naar de balustrade, zijn opnieuw geschilderd, waarbij de opvallende rode kleuraccenten niet meer zijn teruggekeerd.

De dispositie van het hoofdwerk is gereconstrueerd naar Vollebregt (1858), terwijl het positief in de toestand van Gradussen werd teruggebracht (1898).

Adviseur bij de werkzaamheden was Jos Laus, die ook het ingebruiknameconcert verzorgde op 19 mei 2006.

Orginele dispositie

Broekhuijzen (1855) beschreef het vorige orgel van de kerk:

"Het orgel in de kerk de R Cath Gemeente aldaar (Elshout) is een zeer oud werk de maker onbekend. Heeft zes stemmen een handclavier geen pedaal en eene blaasbalg.

Manuaal: Holpijp 8', Prestant 4', Fluit 4', Quint 1½', Cornet 3 st en Sexqualter 3 st. , Tremulant, Ventil"

De dispositie uit 1860
  • Manuaal I
    • Prestant 8'
    • Salicet 8'
    • Bourdon 8'
    • Prestant 4'
    • Roerfluit 4'
    • Kwint 3'
    • Octaaf 2'
    • Cornet III sterk (discant)
    • Basson Hautbois 8'
  • Manuaal II
    • Viola di Gamba 8'
    • Bourdon 8'
    • Fluit 4'
    • Gemshoorn 2'
    • onbekend register
  • Aangehangen pedaal
De dispositie uit 1898
  • Manuaal I
    • Prestant 8'
    • Cello 8'
    • Salicionaal 8'
    • Bourdon 8'
    • Prestant 4'
    • Roerfluit 4'
    • Octaaf 2'
    • Cornet III sterk (discant)
    • Basson Hautbois 8'
  • Manuaal II
    • Viola di Gamba 8'
    • Voix Celeste 8'
    • Bourdon 8'
    • Fluit 4'
    • Piccolo 2'
  • Pedaal
    • Subbas 16'
De dispositie luidde van 1951 tot 2006
  • Manuaal I
    • Prestant 8'
    • Salicionaal 8'
    • Bourdon 8'
    • Prestant 4'
    • Roerfluit 4'
    • Octaaf 2'
    • Sesquialter II sterk
    • Cornet III sterk
    • Schalmei 8'
  • Manuaal II
    • Viola da Gamba 8'
    • Holpijp 8'
    • Fluit 4'
    • Gemshoorn 2'
    • Cimbel III sterk
  • Pedaal
    • Subbas 16'
  • Koppelingen
    • Manuaal I - Manuaal II
    • Pedaal - Manuaal I

De Dispositie

Bereik
IIP/15
Technisch
  • Manuaal omvang: C - f'''
  • Positief omvang: C - f'''
  • Pedaal omvang: C - f'
  • Toets tractuur: Mechanisch
  • Register tractuur: Mechanisch
  • Windlade: Sleeplade
  • Stemtoonhoogte: a’ = 440 Hz
  • Stemmingstemperatuur: Evenredig zwevend
  • Winddruk: 78 mm
Hoofdwerk
  • Prestant 8′
  • Salicet 8′ (deels 2006)
  • Bourdon 8′
  • Octaaf 4′ (C/H 1951)
  • Roerfluit 4′
  • Quint 3′ (1951/2006)
  • Octaaf 2′
  • Cornet III sterk (2⅔′) (discant) (1860)
  • Basson-Hautbois 8′ (2006)
Bovenwerk
Nevenwerk
Echowerk
Zwelwerk
Manuaal
Positief
  • Viola da Gamba 8′ (1898)
  • Holpijp 8′ (1951)
  • Céleste 8′ (19e eeuw)
  • Fluit 4′ (1860)
  • Gemshoorn 2′ (1951)
Vulstem
Pedaal
  • Subbas 16′ (1898/1951)
Koppelingen
  • Manuaalkoppel
  • Pedaal – Hoofdwerk
Accessoires
Speelhulp

Media kerk en orgel

Publicaties
Foto's

Video

Bronnen

Bronnen/literatuur
  • Piet Bron - orgbase.nl
  • Willemijn Hissink - orgelsite.nl
  • Heusdeninbeeld.nl
  • Commons.Wikimedia.nl
  • In Gebruikneming van het gerestaureerde orgel in de parochiekerk van de H. Joannes, Ap. en Evang. te Elshout N.Br. op Zondag 15 April 1951
  • Gedenkboek bij gelegenheid van het 60-jarig bestaan der Firma L. Verschueren c.v. Orgelbouwersbedrijf te Heythuysen (L.) : 1891 - 1951. - Heythuysen : Verschueren c.v., 1951
  • Het orgel in de Ned. Herv. Kerk te Besoijen (Gem. Waalwijk) / Jan Jongepier. - In: Het Orgel, jrg. 70, nr. 1, januari 1974
  • Tot roem van zijn makers : een studie over J.J. Vollebregt en Zoon, meester-orgelmakers te 's-Hertogenbosch / Frans Jespers en Ad van Sleuwen. - 's-Hertogenbosch : Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant, 1978
  • Repertorium van orgels en orgelmakers in Noord-Brabant tot omstreeks 1900 / Frans Jespers. - 's-Hertogenbosch : Het Noordbrabants Genootschap, 1983
  • Het historische orgel in Nederland 1858 - 1865 / Teus den Toom (eindred.). - Amsterdam : Stichting NIvO, 2003. - (Encyclopedie Het Historische Orgel in Nederland ; 8)
  • Ter gelegenheid van de voltooide restauratie van het Vollebregt/Gradussen-orgel : 21 mei 2006 : R.K. Kerk St-Jan Evangelist Elshout. - Elshout : Parochie Sint Jan Evangelist, 2006
  • Het Vollebregt/Gradussen-orgel in Elshout gerestaureerd / Wim van der Ros. - In: De Orgelvriend, jrg. 49 nr. 4, april 2007

Recordinfo

ID-nr
39
ID-code
QDOQJ
Datum aanmaak
2021-01-31 16:07:29
Datum update
2021-05-23 11:47:39
Opgevraagd