De Locatie

Foto
Naam kerk
Martinuskerk
Straat - nr
Kerkstraat 35
Postcode
4285 BA
Plaats
Woudrichem
Regio
Provincie
Noord-Brabant
Website
Longitude
5.0033051
Latitude
51.8164443

De Historie

Jaar eerste werken
1903
Historie
  • 1680 - Nieuwbouw door Stephanus Cousijns
  • 1851 - Onderhoud/reparaties door Willem Hendrik Kam
  • 1864 - Overplaatsing door Schölgens & Van der Weijde, firma Van den Haspel te Rotterdam
  • 1903 - Onderhoud/reparaties door firma Gradussen
  • 1908 - Nieuw orgel in oude kas door firma A. Standaart
  • 1980 - Nieuw orgel in oude kas door Sebastian Friedrich Blank
  • 1998 - Restauratie door J.C. van Rossum
  • 2012 - Restauratie door J.C. van Rossum
Algemeen
Afwegingen vooraf:

In Woudrichem werd, zoals te lezen valt in het werkschrift van Gradus Driessen, onderhoud uitgevoerd aan een orgel:

Werkschrift Gradus Driessen
(oktober 1903)

Dit kan betrekking hebben gehad op twee kerken:

  • RK Sint Johannes Nepomucenuskerk
    • Hier staat vanaf 1885 een harmonium dat was geplaatst achter een schijnfront. Eerder stond daar een kabinetorgel van Schmidt. Het front werd toegewezen aan Smits-Reek, maar volgens Broekhuijzen is dit onjuist. Het kabinetorgel is na 1885 verdwenen dus het is onwaarschijnlijk dat firma Gradussen daar nog iets aan heeft gedaan.
  • NH Martinuskerk
    • Hier is in 1864 een Cousijns-orgel naar toe overgeplaatst. In 1908 vernieuwde A. Standaart het binnenwerk van dit orgel omdat de oude was versleten. De kas bleef origineel.

Op moment van schrijven is de meest aannemelijke optie dat de genoemde werkzaamheden betrekking hadden op de NH Martinuskerk.

1680 - Haagse oorsprong

De met fraai houtsnijwerk, rijk versierde orgelkas in de Hervormde Kerk te Woudrichem stamt uit 1680 en is oorspronkelijk afkomstig uit de Kloosterkerk te Den Haag Het was destijds een geschenk van stadhouder Willem III.

Mogelijk is bij de bouw van het orgel gebruik gemaakt van het overbodig geworden kleine orgel uit de Grote Kerk te Den Haag. De bouwer is niet bekend maar er zijn sterke aanwijzingen dat het gaat om Stephanus Cousijns. Deze Cousijns werkte rond 1680 aan verschillende Haagse orgels en tevens wordt zijn naam vermeld in een aantal aantekeningen betreffende muziekaangelegenheden in de Kloosterkerk.

In 1851 vernieuwde Willem Hendrik Kam de klavieren.

1864 - Overplaatsing naar Woudrichem

In oktober 1864 bood men het orgel te koop aan. Firma Van den Haspel, Schölgens en Van der Weijde plaatste het orgel in 1864 over naar Woudrichem. Daarbij werd niets gewijzigd aan het orgel..

1903 - Onderhoud door firma Gradussen

In de periode na de overplaatsing werd er onderhoud en stemwerkzaamheden uitgevoerd onder andere door firma Gradussen, in elk geval gedurende de periode 1903/1904. Het binnenwerk was echter oud en versleten en moest vervangen worden.

1908 - Ombouw naar pneumatisch

In maart 1908 stopte de activiteiten van firma Gradussen vanwege het overlijden van Gradus Driessen op jonge leeftijd. In hetzelfde jaar plaatste A. Standaart een nieuw, pneumatisch binnenwerk omdat het oude binnenwerk als versleten werd beschouwd. Al het historisch pijpwerk ging daarbij verloren. Adviseur was dhr. R. Roomer.

Op 8 november 1908 nam men het orgel in gebruik waarbij het bespeeld werd door de bekende Rotterdamse organist G.B. van Krieken.

1980 - Nieuw binnenwerk in oude kas

In 1979 werd besloten tot plaatsing van een nieuw binnenwerk dat beter zou passen bij de historische kas. Firma S.F. Blank te Herwijnen voerde dit werk uit.

De dispositie hiervoor werd in hoofdlijnen afgeleid van de notities in de "Dispositiën der merkwaardigste Kerk-orgelen" van Joachim Hess uit 1774. De Vox Humana is een oud register, afkomstig uit een vroeg 18e-eeuws orgel. Alle andere stemmen zijn nieuw door Blank gemaakt.

Bij de restauratie ban het orgelfront kwam onder de witte verflaag bladgoud tevoorschijn.

Op 12 september 1980 werd het orgel weer door de kerk in gebruik genomen. Op 19 september volgde een presentatie op een open orgeldag. 's Avonds werd er geconcerteerd door Stephen Taylor en Peter van Dijk.

1998 - Groot onderhoud

In 1998 voerde de firma Van Rossum te Andel onderhoud uit. Daarbij zijn de tongwerken opnieuw geïntoneerd. In 2012 zijn de balgen door Van Rossum gerestaureerd.

Orginele dispositie
Status orgel
Bespeelbaar

De Dispositie

Bereik
IIP/20
Technisch
  • Manuaal omvang: C-d'''
  • Pedaal omvang: C-c'
  • Hoofdwerk: 10
  • Bovenwerk: 7
  • Pedaal: 3
  • Aantal sprekende registers: 20
  • Toets tractuur: Mechanisch
  • Register tractuur: Mechanisch
  • Windlade: Sleeplade
  • Stemming: Werckmeister III
Hoofdwerk
  • Prestant 8'
  • Holfluit 8'
  • Octaaf 4'
  • Quintfluit 3'
  • Octaaf 2'
  • Sifflet 1'
  • Mixtuur IV-V sterk
  • Sexquialtra II sterk
  • Cornet V sterk (discant)
  • Trompet 8'
Bovenwerk
  • Holpijp 8'
  • Quintadeen 8'
  • Prestant 4'
  • Gemshoorn 4'
  • Octaaf 2'
  • Quintfluit 1½'
  • Vox Humana 8'
  • Tremulant
Nevenwerk
Echowerk
Zwelwerk
Manuaal
Positief
Onderpositief
Vulstem
Pedaal
  • Bourdon 16'
  • Octaaf 8'
  • Bazuin 16'
  • Trompet 8'
Koppelingen
  • Pedaal - Hoofdwerk
Accessoires
Speelhulp

Media kerk en orgel

Publicaties-oud
Publicaties
Foto's

Video

Bronnen

Bronnen/literatuur
  • Piet Bron - Orgbase.nl
  • Werkschrift Gradus Driessen
  • Danny Koschinski - koschinski.nl
  • Brabantorgel.nl
  • Wikipedia.nl
  • Dispositien der merkwaardigste kerk-orgelen welken in de zeven vereenigde provincien als mede in Duytsland en elders aangetroffen worden (Gouda, 1774) / Joachim Hess. - Facsimile herdruk, verzorgd door Arend Jan Gierveld. - Buren : Frits Knuf, 1980. - (Bibliotheca Organologica ; volume XI)
  • Na tien jaren : Hoe ons werk beoordeeld wordt : Overdruk van kunstcritieken, recensies uit verschillende couranten en tijdschriften, getuigenissen van bekende toonkunstenaars / [Haes]. - Rotterdam : A. Standaart, [1914]
  • Organum Novum : Orgelbeweging in Nederland sedert 1945 / P.H. Kriek, Herm. S.J. Zandt. - Sneek: Boeijenga, [1964]
  • Klein-orgelboek (deel 1). - Amersfoort: J.C. Willemsen, [1970]
  • Opgepikt uit kranten en tijdschriften : "Woudrichem bezit uniek kerkorgel". - In: De Orgelvriend, jrg. 20 nr. 6, juni 1978. - Overgenomen uit de Gorcumse Courant van 11 januari 1978
  • Berichten : Ingebruikname orgel N.H. kerk Woudrichem. - In: Het Orgel, jrg. 76 nr. 9, september 1980
  • Nieuw orgel in N.H. kerk Woudrichem / A. Bijvank. - In: De Orgelvriend, jrg. 23 nr. 2, februari 1981
  • Kroniek : 12 september 1980. - In: De Mixtuur, nr. 35, mei 1981
  • Organum Novum Redivivum / Hans Kriek. - Buren: Frits Knuf, [1981]
  • Repertorium van orgels en orgelmakers in Noord-Brabant tot omstreeks 1900 / Frans Jespers. - 's-Hertogenbosch : Het Noordbrabants Genootschap [1983]
  • Zeven eeuwen orgels in Den Haag / Herman de Kler, Ton van Eck. - Alphen aan den Rijn : Repro-Holland  [1987]
  • Repertorium van advertenties in de 'Kerkelijke Courant' / W.D. van der Kleij. - In: De Mixtuur, nr. 66, september 1990
  • Het 'Hollandse' orgel in de periode van 1670 tot 1730 : Een architectuurhistorische en organologische studie over de orgelbouw in Nederland, met name in de gewesten Holland, Zeeland, Utrecht en Gelderland / A.H. Vlagsma. - Alphen aan den Rijn : Canaletto [1992]
  • De orgelmakers Witte : Een bijdrage tot de geschiedschrijving van de orgelbouw in Nederland in de tweede helft van de negentiende eeuw / dr. Teus den Toom. - Heerenveen: Uitgeverij J.J. Groen en Zoon, 1997
  • Het historische orgel in Nederland 1479 - 1725 / dr. Hans van Nieuwkoop (eindred.). - Amsterdam : Stichting NIvO, 1997. - (Encyclopedie Het Historische Orgel in Nederland ; 1)
  • Gorinchem Orgelstad / Gerco A. Schaap. - In: De Orgelvriend, jrg. 40 nr. 9, september 1998
  • Najaarsexcursie op 30 oktober naar het Land van Heusden en Altena / Wim van der Ros. - In: De Orgelvriend, jrg. 46 nr. 10, oktober 2004

Recordinfo

ID-nr
92
ID-code
ETPWGKD
Datum aanmaak
2021-12-21 21:44:16
Aangepast
2021-12-25 20:39:43
Opgevraagd