De Locatie

Foto
Naam kerk
Sint Martinuskerk
Straat - nr
Jan Deckersstraat 24
Postcode
5591 HS
Plaats
Heeze
Regio
Heeze-Leende
Provincie
Noord-Brabant
Website
Sint Martinuskerk
Longitude
5.5780304
Latitude
51.3777748

De Historie

Jaar eerste werken
1887
Historie
  • 1835 - Overplaatsing/uitbreiding vanuit Sint Janskerk te Gemert door gebr. Franssen
  • 1887 - Nieuwbouw door firma Gradussen
  • 1899 - Aanpassing naar pneumatisch door firma Gradussen
  • 1934 - Nieuwbouw door firma Vermeulen
  • 1971 - Restauratie en modernisatie door firma Vermeulen
  • 2007 - Revisie door Nico van Duren
Algemeen

Sinds het aantreden van J. (Johannes) Gast als pastoor in Heeze in 1819, had hij gestreefd naar een nieuwe kerk ter vervanging van de in verval verkerende schuurkerk. Na veel fondsenwerving en aanvragen, konden de eerste werkzaamheden in 1829 worden begonnen. Op 24 oktober 1833 werd deze nieuwe Sint Martinuskerk ingewijd door pastoor J. Gast.

1835 - Het eerste orgel

Iets later, in 1835, werd het oude orgel uit de Sint Janskerk te Gemert, in 1696 gebouwd door Jan van Dijck, naar de Sint Martinuskerk te Heeze overgeplaatst door de gebroeders Franssen uit Horst. Hierbij breidden zij het aanzienlijk uit, waaronder een nieuwe kas.

Het orgel werd voor het eerst bespeeld in april 1835, tijdens het lof op de twaalfde en op paasdag. Er zouden hierna nog verschillende aanpassingen aan het orgel volgen.

Verdere bouwactiviteiten rondom de kerk vinden voorlopig niet plaats, afgezien van het bouwen van een nieuwe stalling en schop nabij de pastorie in 1841 en het stichten van een congregatiekapel aan de pastorie in 1857.

1887 - Nieuw orgel

Geleidelijk aan werden diverse vernieuwingen en verfraaiingen aan de kerk uitgevoerd. Pas in 1887 werd het van Dijck-orgel door firma Gradussen vernieuwd, dit voor een bedrag van fl. 5.050,=. De orgelkas bleef hierbij behouden.

In 1899 werd het orgel door firma Gradussen pneumatisch uitgevoerd, volgens onderstaand bericht volgens een eigen ontwikkeld systeem: kegelladen met zelfgemaakte speeltafeltechniek, soortgelijk als bij het orgel te Megen (klooster van Minderbroeders Franciscanen).

Kenmerkend voor firma Gradussen is dat zij het grenen pijpwerk voorzagen van een eiken houtimitatie.

Publicaties over het nieuwe orgel zijn te lezen in dagblad De Tijd (14-09-1899) en zoals hieronder in De Zuid-Willemsvaart:

De Zuid-Willemsvaart, 16-09-1899

1903 - Aanpassingen en onderhoud

Uit het originele werkboekje van Gradus (Gerardus) Driessen, waarin hij verrichte werkzaamheden en diverse kosten registreerde, blijkt dat eind 1903 en begin 1904 diverse onderhoudswerkzaamheden werden verricht aan het orgel.

Zo is op 20 november 1903 "Het orgel in orde gebracht en nagezien en Tongwerk gestemt" voor een bedrag van 7 gulden. De onkosten voor de reis ernaar toe via de tram Winssen, spoor en lokaal een wagen te Heeze inclusief "verteringen" werden ook geregistreerd.

Begin 1904 in de maand maart en april werd opnieuw naar Heeze afgereisd om het orgel in orde te brengen inclusief logies en ontbijt. De reis verliep via tram van Winssen naar Nijmegen, per spoor naar Eindhoven, met de tram naar Heeze en Geldrop en lokaal werd nog een fiets gehuurd. Hoe op deze wijze gereedschap werd meegenomen, is verder niet bekend.

1931 - Nieuwbouw

Er volgde in de jaren 1931-1934 een nieuwbouw met gebruik van het oude materiaal door de firma Vermeulen uit Weert. Het orgel was rein-pneumatisch, maar werd in 1971 door Vermeulen gerestaureerd en geëlektrificeerd.

De Bazuin 16' werd geplaatst door Vermeulen Weert, zeer waarschijnlijk stond er oorspronkelijk een Tuba 8' van Gradussen op het pedaal.

Adviseur bij de restauratie was Hub. Houët.

2000 - Gemeentelijke herindeling

De parochie van Sint Martinus is rond 2000 samengevoegd met de parochie van Sint Jan. De Sint Janskerk werd afgebroken, en de nieuwe parochie kreeg als naam de Parochie van Sint Martinus en Sint Jan.

In 2007 voerde Nico van Duren een revisie aan het orgel uit. Al het pijpwerk is schoongemaakt en nagekeken en alle membranen werden daarbij vernieuwd.

2021 - Huidige situatie

Aan de ladedeling is nog te zien dat het oorspronkelijke front van Gradussen een middentoren had met zijvelden. Het huidige front is van Vermeulen Weert. Laden, pijpwerk en hoofdmagazijnbalg zijn van Gradussen.

Verder bevat het orgel 3 soorten pijpwerk van verschillende pijpenmakers. Klankverschillen zijn echter niet te onderscheiden.

Het opgestelde orgel bevat veel basiselementen van Gradussen en nog zeer oud pijpwerk.

Broekhuijzen (1855)
"Het orgel in de kerk der R Cath Gemeente te Heeze heeft vroeger in de R C Kerk te Gemert. Is een werk van oude datum, de maker onbekend. Is in 1835 aanmerkelijk gerepareerd en vergroot door Gebs J en A France orgelmakers te Horst. bij Venlo."

Orginele dispositie
  • Manuaal
    Prestant 8'
    Bourdon D 16'
    Holpijp 8'
    Viol di Gamba 8'
    Flute Douce 4'
    Octaaf 4'
    Quint 3'
    Mixtuur 3 st.
    Flageolet 1'
    Basson B 16'
    Clairon B 4'
    Trompet B 8'
    Trompet D 8'
  • Positief
    Prestant B 4'
    Prestant D 4'
    Bourdon B 8'
    Bourdon D 8'
    Flute Travers D 8'
    Dulciaan B 8'
Status orgel

De Dispositie

Bereik
IIP/22
Technisch
  • Manuaal omvang: C-f'''
  • Pedaal omvang: C-d'
  • Manuaal I: 10
  • Manuaal II: 8
  • Pedaal: 4
  • Aantal (sprekende) registers: 22
  • Toets tractuur: Elektro-pneumatisch
  • Register tractuur: Elektro-pneumatisch
  • Windlade: Kegellade
Hoofdwerk
Bovenwerk
Nevenwerk
Echowerk
Zwelwerk
Manuaal

Manuaal I

  • Bourdon 16'
  • Violon 16' (discant)
  • Prestant 8'
  • Violoncel 8'
  • Bourdon 8'
  • Octaaf 4'
  • Fluit 4'
  • Octaaf 2'
  • Cornet II-III sterk
  • Trompet 8'

Manuaal II

  • Fluit 8'
  • Viola di Gamba 8'
  • Vox Celeste 8'
  • Aeoline 8'
  • Bourdon 8'
  • Violine 4'
  • Fluit 4'
  • Engelse Hoorn 8'
  • Tremolo
Positief
Onderpositief
Vulstem
Pedaal
  • Subbas 16'
  • Violonbas 16'
  • Octaavbas 8'
  • Fagot 16'
Koppelingen
  • Manuaal I - Manuaal II
  • Manuaal I - Manuaal II 4'
  • Pedaal - Manuaal I
  • Pedaal - Manuaal II
Accessoires
Speelhulp
  • Vier vaste combinaties (p - mf - f - tutti)
  • Tongwerken af

Media kerk en orgel

Publicaties-oud
Publicaties
Foto's

Video

Bronnen

Bronnen/literatuur
  • Heemkundekring HLZ - Heemkronyk jaar:1981, jaargang:20,  nr.3 en 4,  blz.155- 169
  • Piet Bron - Orgbase.nl
  • Repertorium van orgels en orgelmakers in Noord-Brabant tot omstreeks 1900 / Frans Jespers. - 's-Hertogenbosch : Het Noordbrabants Genootschap, 1983
  • Het werk van de orgelmakersfamilie Van Eijsdonck - Van Nistelrooy - Kuijte / Wout van Kuilenburg. - 's Hertogenbosch: Noordbrabants Genootschap, 1983
  • Deplher.nl
  • Nico van Duren

Recordinfo

ID-nr
41
ID-code
RU0N0
Datum aanmaak
2021-02-05 19:22:48
Datum update
2021-08-29 15:17:08
Opgevraagd