De Locatie

Foto
Naam kerk
Sint Martinus- en Sint Janskerk
Straat - nr
Jan Deckersstraat 24
Postcode
5591 HS
Plaats
Heeze
Regio
Heeze-Leende
Provincie
Noord-Brabant
Website
Sint Martinus- en Sint Janskerk
Longitude
5.5780304
Latitude
51.3777748

De Historie

Jaar eerste werken
1904
Historie
  • 1691 - Nieuwbouw door Jan van Dijck
  • 1835 - Overplaatsing en uitbreiding door Gebr. Franssen
  • 1904 - Aanpassing naar pneumatisch door firma Gradussen
  • 1934 - Nieuwbouw door P.J. Vermeulen & Zonen
  • 1971 - Restauratie en modernisatie door Vermeulen
  • 2007 - Revisie door Nico van Duren
Algemeen

Dit orgel dateerde van vóór 1691 en werd gebouwd voor de Sint Janskerk te Gemert door de Gemertse orgelmaker Jan van Dijck.

In 1835 werd in de Sint Martinuskerk te Heeze het oude orgel van de Sint Janskerk in Gemert geplaatst. De gebroeders Franssen uit Horst plaatsten het over en breidden het aanzienlijk uit. Er volgden hierna nog verschillende verbouwingen.

Aanpassingen door firma Gradussen

Uit het originele werkboekje van Gradus (Gerardus) Driessen, waarin hij verrichte werkzaamheden en diverse kosten registreerde, blijkt dat eind 1903 en begin 1904 diverse onderhoudswerkzaamheden werden verricht aan het orgel.

Zo is op 20 november 1903 "Het orgel in orde gebracht en nagezien en Tongwerk gestemt" voor een bedrag van 7 gulden. De onkosten voor de reis ernaar toe via de tram Winssen, spoor en lokaal een wagen te Heezen inclusief "verteringen" werden ook geregistreerd.

Begin 1904 in de maand maart en april werd opnieuw naar Heeze afgereisd om het orgel in orde te brengen inclusief logies en ontbijt. De reis verliep via tram van Winssen naar Nijmegen, per spoor naar Eindhoven, met de tram naar Heeze en Geldrop en lokaal werd nog een fiets gehuurd. Hoe op deze wijze gereedschap werd meegenomen, is verder niet bekend.

Ombouw

In 1904 werd het orgel pneumatisch gemaakt door firma Gradussen. Kenmerkend voor Gradussen is dat zij het grenen pijpwerk voorzagen van een eiken houtimitatie.

Hierna volgde in de jaren 1931-1934 een nieuwbouw met gebruik van het oude materiaal door de firma Vermeulen uit Weert. Het orgel was rein-pneumatisch, maar werd in 1971 door Vermeulen gerestaureerd en geëlektrificeerd.

De Bazuin 16 werd geplaatst door Vermeulen Weert, zeer waarschijnlijk stond er oorspronkelijk een Tuba 8 van Gradussen op het pedaal.

Adviseur bij de restauratie was Hub. Houët.

Herindeling

De parochie van Sint Martinus is rond 2000 samengevoegd met de parochie van Sint Jan. De Sint Janskerk werd afgebroken, en de nieuwe parochie kreeg als naam de Parochie van Sint Martinus en Sint Jan.

In 2007 voerde Nico van Duren een revisie aan het orgel uit. Al het pijpwerk is schoongemaakt en nagekeken en alle membranen werden daarbij vernieuwd.

Huidige situatie

Aan de ladedeling is nog te zien dat het oorspronkelijke front van Gradussen een middentoren had met zijvelden. Het huidige front is van Vermeulen Weert. Laden, pijpwerk en hoofdmagazijnbalg zijn van Gradussen.

Verder bevat het orgel 3 soorten pijpwerk van verschillende pijpenmakers. Klankverschillen zijn echter niet te onderscheiden.

Het opgestelde orgel bevat veel basiselementen van Gradussen en nog zeer oud pijpwerk.

Broekhuijzen (1855)
"Het orgel in de kerk der R Cath Gemeente te Heeze heeft vroeger in de R C Kerk te Gemert. Is een werk van oude datum, de maker onbekend. Is in 1835 aanmerkelijk gerepareerd en vergroot door Gebs J en A France orgelmakers te Horst. bij Venlo."

Orginele dispositie
  • Manuaal
    Prestant 8'
    Bourdon D 16'
    Holpijp 8'
    Viol di Gamba 8'
    Flute Douce 4'
    Octaaf 4'
    Quint 3'
    Mixtuur 3 st.
    Flageolet 1'
    Basson B 16'
    Clairon B 4'
    Trompet B 8'
    Trompet D 8'
  • Positief
    Prestant B 4'
    Prestant D 4'
    Bourdon B 8'
    Bourdon D 8'
    Flute Travers D 8'
    Dulciaan B 8'

De Dispositie

Bereik
IIP/22
Technisch
  • Manuaal omvang: C-f'''
  • Pedaal omvang: C-d'
  • Manuaal I: 10
  • Manuaal II: 8
  • Pedaal: 4
  • Aantal (sprekende) registers: 22
  • Toets tractuur: Elektro-pneumatisch
  • Register tractuur: Elektro-pneumatisch
  • Windlade: Kegellade
Hoofdwerk
Bovenwerk
Nevenwerk
Echowerk
Zwelwerk
Manuaal

Manuaal I

  • Bourdon 16'
  • Violon 16' (discant)
  • Prestant 8'
  • Violoncel 8'
  • Bourdon 8'
  • Octaaf 4'
  • Fluit 4'
  • Octaaf 2'
  • Cornet II-III sterk
  • Trompet 8'

Manuaal II

  • Fluit 8'
  • Viola di Gamba 8'
  • Vox Celeste 8'
  • Aeoline 8'
  • Bourdon 8'
  • Violine 4'
  • Fluit 4'
  • Engelse Hoorn 8'
  • Tremolo
Positief
Vulstem
Pedaal
  • Subbas 16'
  • Violonbas 16'
  • Octaavbas 8'
  • Fagot 16'
Koppelingen
  • Manuaal I - Manuaal II
  • Manuaal I - Manuaal II 4'
  • Pedaal - Manuaal I
  • Pedaal - Manuaal II
Accessoires
Speelhulp
  • Vier vaste combinaties (p - mf - f - tutti)
  • Tongwerken af

Media kerk en orgel

Publicaties
Foto's

Video

Bronnen

Bronnen/literatuur
  • Piet Bron - orgbase.nl
  • Repertorium van orgels en orgelmakers in Noord-Brabant tot omstreeks 1900 / Frans Jespers. - 's-Hertogenbosch : Het Noordbrabants Genootschap, 1983
  • Het werk van de orgelmakersfamilie Van Eijsdonck - Van Nistelrooy - Kuijte / Wout van Kuilenburg. - 's Hertogenbosch: Noordbrabants Genootschap, 1983

Recordinfo

ID-nr
41
ID-code
RU0N0
Datum aanmaak
2021-02-05 19:22:48
Datum update
2021-05-23 12:15:52
Opgevraagd